Wśród plemion arabskich zawsze istniało dążenie do ekspansji na zewnątrz ku obszarom bardziej dostosowanym do potrzeb życia ludzkiego. Drugą kwestią był wojowniczy tryb walki plemion beduińskich. Pomimo to ekspansyjne dążenia plemion Arabii hamowane były nieładem wewnętrznym oraz potęgą zbrojną sąsiadujących z nimi mocarstw. Nieład wewnętrzny został poskromiony poprzez działalność Proroka na, co już wyżej zwróciliśmy uwagę. Również potęga sąsiadujących z Arabami mocarstw około 630 roku uległa znacznemu zachwianiu.. Na początku siódmego wieku rozpoczęły się wielkie wojny pomiędzy Bizancjum, a Persją. Początkowo Persowie byli górą, podchodzili pod Konstantynopol, a w 614 roku zajęli Jerozolimę. Bizantyński cesarz Herakliusz nie załamał się i w 622 roku podjął wielką kontrofensywę. W 629 roku w bitwie pod Niniwą Persowie doznali decydującej klęski. W Persji wybuchły walki wewnętrzne, a Bizancjum choć zwycięskie odniosło ciężkie rany. Rok później Mahomet wkroczył do Mekki. Tak wyglądał obszar na którym miała się toczyć muzułmańska ekspansja w przeddzień jej nadejścia.
Podboje kalifów sprawiedliwych (632-661)
Kalifami sprawiedliwymi nazywamy czterech pierwszych następców Proroka wywodzących się z grona jego najbliższych towarzyszy. Za czasów kalifów sprawiedliwych miała miejsce pierwsza wielka fala podbojów muzułmańskich, która ogarnęła przede wszystkim Persję oraz bizantyńskie: Syrię i Egipt. Ich początki przypadają na panowanie Abu Bakra, a apogeum na panowanie Umara. Za panowania Utmana Arabowie nieznacznie tylko powiększyli swoje terytoria, a za panowania Alego kalifat stanął w obliczy fitny (wojny domowej). Walki z perskim państwem Sassanidów rozpoczęły się w 633 roku, kiedy to Arabowie ponieśli dotkliwą klęskę w tzw. bitwie mostu. W 636 roku Umar rzucił przeciwko Persom swą regularną armię pod dowództwem Saada Ibn Abi Waquasa. W 637 roku doszło do bitwy pod Al-Kadesiją gdzie armia szacha została rozbita. Wkrótce potem Arabowie wkroczyli do Ktezyfonu. Ostatni władca Persji Jazdegerd III opuścił miasto. W 641 roku Persowie zgromadzili wszelkie swoje siły pod Nehawendem, ale pomimo to ponieśli porażkę. Zdobycie Mosulu zakończyło podbój Mezopotamii i otworzyło Arabom drogę na wyżynę irańską. Jazdegard wzorem Dariusza Ahemenidy umknął na północ, gdzie w 651 roku został skrytobójczo zamordowany. Do 653 roku podbite zostały wszystkie perskie posiadłości.
Równolegle w 633 roku za panowania Abu Bakra roku rozpoczął się podbój bizantyńskiej Wielkiej Syrii. Dowództwo armii objął Halid Ibn Al.-Walid. W 634 roku spotkał on oddziały bizantyńskie dowodzone przez cesarskiego brata Teodora i zadał im klęskę pod Agnadyan Wiadomość o sukcesie nie doszła już do kalifa, albowiem ten zmarł. Muzułmanie jednak odnosili kolejne sukcesy. Tyberiada, Balabakk i Emesa poddały się bez walki, a we wrześniu 635 roku po półrocznym oblężeniu skapitulował Damaszek. Kontrofensywa cesarza Herakliusza załamała się nad rzeką Jarmuk, gdzie 20 VIII 636 roku podczas burzy piaskowej Arabowie zadali zupełną klęskę przeważającym liczebnie wojskom bizantyńskim. Po tej wiktorii Wielka Syria stanęła przed muzułmanami otworem, niemal wszystkie miasta poddawały się bez oporu. Dłużej broniły się tylko Antiochia (638), Jerozolima (638) i Cezarea (640) Po 640 roku cała Wielka Syria należała do najeźdźców.
Po Syrii przyszedł czas na Egipt. Wojskami arabskimi dowodził Amr Ibn al.-As. W Egipcie po wycofaniu się Persów panował zupełny chaos administracyjny. W 640 roku padła wielka twierdza graniczna Peluzjum. W tym samym roku Arabowie pokonali wojska bizantyńskie pod Heliopolisem. Po tym zwycięstwie Arabowie oblegli twierdzę Babilon, która poddała się po siedmiu miesiącach oblężenia. Po tym zwycięstwie wojska muzułmańskie skierowały się przeciwko Aleksandrii, która wpadła w muzułmańskie ręce bez walki. W 642 roku podbój Egiptu był zakończony, a droga ku Afryce Północnej stanęła otworem.
Po zdobyciu Syrii Arabowie uzyskali dostęp do nowoczesnych stoczni bizantyńskich, co umożliwiło im budowę floty, a w konsekwencji podjęcie ekspansji na morzu. W 649 roku zdobyto Cypr na Bizantyńczykach, a w 654 roku Kos. Rok później w tzw. bitwie masztów pod Phoenix Arabowie zdruzgotali flotę bizantyńską.
Podboje Ummajadów (661-750)
Ummajadzi była to dynastia wywodząca się z wpływowej linii Kurajszytów .W czasach Ummajadów miała miejsce druga wielka fala podojów muzułmańskich. Wyznawcy Mahometa doszli od Atlantyku na zachodzie po Indus na wschodzie. Armie muzułmańskie dwukrotnie sprawdzały wytrzymałość murów Konstantynopola. Te wielkie sukcesy militarne miały miejsce przede wszystkim za panowania Muawiyi (661- 680 ) Abd Al. Malika (685-705) oraz Walida I (705-715) .
Ekspansja w Afryce była kontynuowana od 670 roku , kiedy to zdolny wódz Muawiya Uqba Ibn Nafi rozpoczął zdobywnie Maghrebu z obozu założonego w Kairuanie Co prawda związane z fitną powstanie plemion berberyjskich chwilowo przerwało podbój to do 694 roku muzułmanie doszli aż do Tangeru likwidując resztki sił bizantyńskich. W 698 roku Bizantyńczycy zostali wypędzeni z Kartaginy i innych przybrzeżnych miast. W tym samym czasie plemiona berberyjskie zamieszkujące Tanger zostały poddane władzy arabskiej.
W 711 roku rozpoczął się podbój wizygockiej Hiszpanii. Ekspedycja prowadzona przez Tarika początkowo nosiła charakter wyprawy rabunkowej. Najazd ów przekształcił się wkrótce w podbój wizygockiej Hiszpanii. Tarik w kilka tygodni po wylądowaniu pobił wizygockie wojska dowodzone przez króla Roderyka u ujścia rzeki Barbate, a następnie zdobył Kordobę. W następnym roku na półwyspie wylądowały główne wojska arabskie dowodzone przez Musę Ibn Nusayra. Kontynuowały one podbój półwyspu iberyjskiego zdobywając m.in. Sewillę i Meridę. W 714 roku Musa został odwołany do Afryki, a dalszy przebieg wypadków jest mało znany. Reasumując podbój Hiszpanii okazał się bardzo łatwy, co wynikało z konfliktów pomiędzy rządzącymi Wizygotami ariańskiego wyznania, a poddaną im rzymskokatolicką ludnością oraz ze stanu słabości w jakim znajdowało się wizygockie państwo. Na przełomie 717/718 roku Arabowie przekroczyli Pireneje, co oznaczało początek walk z państwem Franków.
Po przekroczeniu Pirenejów muzułmanie w 720 roku zdobyli Narbonnę. Potem bezskutecznie oblegali Tuluzę, zadali klęskę księciu Akwitanii, aby w 725 roku zapuścić się daleko na północ doliną Rodanu. Największa i zarazem ostatnia wyprawa muzułmanów przeciw Frankom miała miejsce w 732 rokiem. Została ona zatrzymana pomiędzy Tours a Poitiers w dolinie Loary przez armię frankijską pod dowództwem Karola Młota, kończąc tym samym dalszą ekspansję arabską na północ i ustalając granicę między Frankami i muzułmanami na masywie Pirenejów.
Muawiya w 663 roku wznowił działania wojenne przeciwko Bizancjum, które przybrały formę corocznych letnich najazdów na Azję Mniejszą. Mimo to Arabom nie udało się opanować Anatolii. Zdaje się, iż łańcuchy gór Taurus i Antytaurus skutecznie blokowały ich ekspansję. Równocześnie Muawiya z pasją dwukrotnie atakował Konstantynopol (669 i 674). I choć stolica Bizancjum odparła te najazdy obronną ręką, to cesarstwo otrzymało kolejne dotkliwe ciosy tracąc Rodos (672) i Kretę (674)
Po okresie drugiej fitny Abd Al. Malik wznowił walki z Bizancjum. W 692 roku Justynian II poniósł klęskę w pobliżu cylicyjskiego Sebastopolis. Po 695 Bizancjum wskutek wypędzenia Justyniana II wpadło w kryzys, podczas, gdy kalifat przeżywał wówczas apogeum potęgi. Powtarzające się w latach 707-711 próby podbicia Azji Mniejszej były w istocie preludium do wielkiej wyprawy przeciw Konstantynopolowi. W latach 716-717, kiedy miało miejsce drugie oblężenie Konstantynopola los stolicy imperium wisiał na włosku. Ogień grecki, pogoda i wsparcie Bułgarów uratowały Bizantyńczyków.
Za panowania kalifa Hisama powrócono do starej praktyki łupieżczych najazdów na Azję Mniejszą,, które miały miejsce w latach 726, 730 i 732. Ostatnia poważniejsza próba zdobycia Azji Mniejszej miała miejsce w 739 roku. Tym razem jednak wojska bizantyńskie dowodzone przez Leona III pod Akroinon zadały Arbom druzgocącą klęskę.
W latach 667-673 dokonano całkowitego podboju Chorasanu. W 674 roku po raz pierwszy wyprawiono się poza Oskus najeżdżając Bucharę. Regularny podbój Transoksani rozpoczął się za panowania Walida I i zakończył się po niespełna pięćdziesięciu latach. Na tym obszarze interesy arabskie zetknęły się z wpływami chińskimi. Po zdobyciu Taszkientu w 751 roku Arabowie utwierdzili ostatecznie swoją przewagę, tak iż Chińczycy stracili zainteresowanie Azją Centralną. W tym samym czasie trwał podbój Indii. W latach 711-712 Arabowie zmusili do uległości dolinę i deltę Indusu zwaną Sindem.
Podboje czasu Abbasydów (do połowy IX wieku)
Abbasydzi stanowili drugą wielką dynastię muzułmańską, która doszła do władzy w 750 roku. Za władztwa Abbasydów rozpoczął się proces rozpadu kalifatu na mniejsze twory państwowe. W 756 roku odpadła ummajadzka Hiszpania, w 785 władzę w Tangerze przejęli Idrysydzi, a w 800 roku rozpoczyna się historia emiratu Aghlabidów sytuującego się na terenach dawnej Kartaginy. Wielkie podboje arabskie nie stanowią już rzeczywistości tej epoki, jednakże wciąż trwają wojny z cesarstwem, a za sprawą Aghlabidów islam szerzej niż kiedykolwiek wcześniej zalewa Morze Śródziemne.
Zamieszki w kalifacie oraz przeniesienie stolicy arabskiej do Bagdadu pozwoliły Bizantyńczykom przejąć inicjatywę i przesunąć granice cesarstwa dalej na wchód. Przerwana wojna została na nowo podjęta przez kalifa Al. Mahdiego (775-785) W 782 roku Arabowie po raz ostatni dotarli pod mury Konstantynopola, a regentka Irena została zmuszona do podpisania upokarzającego traktatu. Po przejęciu władzy w Bizancjum przez Nikifora Foksa (802) nastąpiło odrzucenie traktatów Ireny i wojna została wznowiona . Seria potężnych najazdów Haruna Ar-Raszida na Azję mniejszą (806) przyniosła dalsze zaostrzenie warunków. Ostatnia próba umocnienia się Arabów za masywem gór Taurus miała miejsce w 838 roku. Po tym roku arabskie najazdy na Azję Mniejszą noszą już wyłącznie znamiona łupieżcze
Na początku IX wieku Morze Śródziemne stało się areną ekspansji muzułmańskiej. W 823 roku ponownie podbito Kretę. W 827 roku Zijadat Allah I z dynastii Aghlabidów wysłał przeciw bizantyńskiej Sycyli w 827 roku ekspedycję poprzedzoną wieloma pirackimi najazdami. Wyprawa ta stanowiła początek podporządkowywania sobie Sycyli przez Arabów. Następne ekspedycje powiększyły ten dorobek, a w 902 roku doszło do ostatecznego podporząkowania Sycylii islamowi. Aghlabidzi podporządkowali sobie również Maltę i Sardynię W 846 roku wojska arabskie złupiły Rzym. Korsarze muzułmańscy jednocześnie niepokoili wybrzeża włoskie i prowansalskie.