Historia Swiata - inny portal historyczny!

Stalinizm można scharakteryzować jako system opierający się na upaństwowieniu gospodarki, przejęciu za pomocą przemocy kontroli nad życiem społecznym oraz zmonopolizowaniu władzy w rękach jednej partii. Rozciągnięcie systemu władzy stalinowskiej na ziemiach polskich było skutkiem ostatecznych rozstrzygnięć II Wojny Światowej. Wkroczenie na ziemie polskie Armii Czerwonej dało polskim komunistom możliwość zdobycia władzy, na co bez poparcia wojsk ZSRR mieliby niewielkie szanse. Propaganda komunistyczna kierowała swe hasła głównie do dwóch grób społecznych: chłopów i robotników. W pierwszej części poniższego artykuły chciałbym przedstawić sytuację odbiorców owej propagandy w czasach stalinizmu, druga część jest natomiast poświęcona kultowi Stalina – sztucznemu tworowi, który został zaszczepiony polskiemu społeczeństwu w pierwszych latach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Bazę dla powstania artykułu stanowiły prace: Dariusza Jarosza "Polacy a stalinizm 1948-1956", Roberta Kupieckiego "Natchnienie milionów: kult Józefa Stalina w Polsce 1944-1956", oraz materiały dostępne na stronach internetowych.

Literatura naukowa dotycząca wydarzeń grudniowych w 1970 roku, jest obecnie dość bogata. Z okazji 30 rocznicy tamtych zdarzeń (2000 r.) pojawiło się kilka monografii na ten temat. Należy tutaj wymienić prace Jerzego Eislera, Henryka Kuli i Bogumiły Danowskiej. Wspomniane prace odnosiły się jednak tylko do przedstawienia faktów w skali Wybrzeża oraz reakcji i działań kierownictwa partii na szczeblu centralnym. Natomiast brakuje rzetelnych opracowań omawiających sytuację w innych regionach kraju. Nawet jeśli nie dochodziło tam do tak dramatycznych zdarzeń jak w Gdańsku, Szczecinie, czy zwłaszcza w Gdyni, to jednak trudno mówić o tym by w kraju panował spokój. W tym krótkim opracowaniu postaram się zarysować postawę środowisk robotniczych w województwie krakowskim w tamtym czasie.

Rozwój konspiracyjnych oddziałów sanitarnych, współpracujących z organizacjami bojowymi i politycznymi rozpoczął się już we wrześniu 1939r. Początkowo działały one na zasadach przedwojennej Komendy Pogotowia Harcerek, lecz już wkrótce zostały przemianowane w Harcerstwo Sanitariatu Warszawy, założone przez druhnę Marię Kann, by potem w 1941r. Przekształcić się w Sanitariat Podziemnej Warszawy. Pod koniec tego roku w Komendzie Głównej ZWZ i Komendach Okręgu i Obwodów powołano referaty Wojskowej Służby Kobiet. Połączenie WSK i Sanitariatu Podziemnej Warszawy nastąpiło w 04.1942r. wraz z tworzeniem się Działu Służby Sanitarnej referatu WSK Okręgu Warszawa AK. Na jego czele stanęła referentka sanitarna Maria Kann, zastąpiona później przez Marię Jasiukowicz.

Rok 1914 był ważny dla całej Europy ze względu na wybuch wielkiej wojny. Miał on również bardzo duże znaczenie dla sprawy polskiej. Po raz pierwszy od rozbiorów zaborcy znaleźli się w przeciwstawnych blokach militarnych (Ententa i państwa centralne). Początkowo Polacy jakiekolwiek szersze działania o charakterze wojskowym i politycznym mogli podjąć jedynie w Galicji. Owocem tego była I Kampania Kadrowa J. Piłsudskiego, a potem Legiony. Polityczną bazę dla tego drugiego przedsięwzięcia stanowił powołany latem Naczelny Komitet Narodowy (NKN), na czele z Juliuszem Leo, a potem Władysławem Jaworskim. Przez całą jesień polskie odziały wspomagały Austriaków w walce z Rosjanami (bitwy pod Laskami, Anielinem, Krzywopłotami, działania w Ulinie Małej).