Historia Swiata - inny portal historyczny!

Kawiarnie wraz z ich dekadenckim charakterem bardzo silnie wrosły w nasze powszechne wyobrażenie o młodopolskiej bohemie Krakowa przełomu XIX i XX wieku. Kiedy więc słyszymy ?Młoda Polska?, przed oczyma staje nam w pierwszej kolejności Jama Michalika i kult przynależenia do środowiska artystycznego, a dopiero potem konkretne dzieła czy wydarzenia. Próbując nakreślić charakter owej bohemy, trzeba by więc w pierwszej kolejności przedstawić kawiarnie jako centrum życia czołowych krakowskich artystów, albo też przyjrzeć się anegdotom z nierozerwalnie związanym z tymi miejscami. Ich skarbnicą są na pewno szkice Boya-Żeleńskiego?Znaszli ten kraj?...?, które pozwalają dość wiernie odtworzyć klimat ówczesnej cyganerii, chociaż i tak większość z przytaczanych tam opisów czy sytuacji, zamiast odbarwiać mity, raczej jeszcze je koloryzuje, jakby w tęsknocie do czasów, które bezpowrotnie minęły. Sztuka dla sztuki?

Zrozumienie procesów historycznych wymaga nieraz głębszego spojrzenia i zakreślenia szerszej perspektywy badawczej. Jest to tym bardziej konieczne jeśli chodzi o zagadnienia z historii idei. Tak jest z pewnością z frankizmem jako złożoną doktryną polityczną. Dobitnie udowadnia to Adam Wielomski w swej książce ?Hiszpania Franco?, zwracając czytelnikowi uwagę na to, iż chcąc zrozumieć frankizm nie wolno się ograniczyć jedynie to opisu wydarzeń na Półwyspie Iberyjskim w latach 30 XX wieku. Postuluje, aby cofnąć się z analizą i szukaniem genezy do wieku XVIII w celu zobaczenia pełnego obrazu tej doktryny, której tylko personalizacją jest generał Francisco Franco. Poniższy tekst ma przedstawić te elementy genezy, przesłanki, które łączą się z wydarzeniami w Hiszpanii w XVIII wieku, na tle których można je skonfrontować.

Gdyby przeprowadzić grę w skojarzenia i rozpocząć ową grę od słowa Bałkany oprócz nazw państw, których granice obecnie tam przebiegają, przyjdzie nam również usłyszeć określenie: ?kocioł?. Geneza tego zjawiska jest bardzo głęboka, a czasem sięga już samej starożytności. Określenie powyższe jest zdecydowanie naznaczone ładunkiem emocjonalnym i niesie ze sobą kolejne skojarzenia. Bałkany, kocioł, wojna, granica, plemię, eksodus. Wszystkie te słowa w gruncie rzeczy pasują do tego zakątka świata, z punktu widzenia jego dziejów. Zaczęło się już w starożytności. To tamtędy przechodziły główne szlaki wędrówki ludów.

Stalinizm można scharakteryzować jako system opierający się na upaństwowieniu gospodarki, przejęciu za pomocą przemocy kontroli nad życiem społecznym oraz zmonopolizowaniu władzy w rękach jednej partii. Rozciągnięcie systemu władzy stalinowskiej na ziemiach polskich było skutkiem ostatecznych rozstrzygnięć II Wojny Światowej. Wkroczenie na ziemie polskie Armii Czerwonej dało polskim komunistom możliwość zdobycia władzy, na co bez poparcia wojsk ZSRR mieliby niewielkie szanse. Propaganda komunistyczna kierowała swe hasła głównie do dwóch grób społecznych: chłopów i robotników. W pierwszej części poniższego artykuły chciałbym przedstawić sytuację odbiorców owej propagandy w czasach stalinizmu, druga część jest natomiast poświęcona kultowi Stalina – sztucznemu tworowi, który został zaszczepiony polskiemu społeczeństwu w pierwszych latach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Bazę dla powstania artykułu stanowiły prace: Dariusza Jarosza "Polacy a stalinizm 1948-1956", Roberta Kupieckiego "Natchnienie milionów: kult Józefa Stalina w Polsce 1944-1956", oraz materiały dostępne na stronach internetowych.